Onderzoek naar integriteitsbeleid corporatiesector

Het Centraal Fonds heeft onderzoek gedaan naar het integer handelen van de corporatiesector. Minister Van der Laan heeft de onderzoeksresultaten naar het integer handelen bij woningcorporaties aan de Tweede Kamer verzonden. Het rapport van het Centraal Fonds geeft een beeld van het beleid en de maatregelen die binnen de corporatiesector zijn ontwikkeld op het gebied van integriteit. Het rapport is ook te gebruiken als een handleiding voor alle relevante aspecten die het door corporaties te ontwikkelen integriteitsbeleid raken. De minister geeft aan dat het overgrote deel van de corporaties ‘goed’ scoort op onderdelen.

Het rapport is tot stand gekomen door middel van een vragenlijst voorgelegd aan alle besturen en Raden van Commissarissen. Het geeft een beeld van het beleid en de maatregelen die binnen de corporatiesector zijn ontwikkeld op het gebied van integriteit. De nulmeting maakt onderdeel uit van een bredere aanpak als het gaat om integriteit bij corporaties. Met deze aanpak wordt enerzijds beoogd om eventuele misstanden te constateren en aan te pakken en anderzijds om in zijn algemeenheid een (risico)bewustzijns- en cultuuromslag te bewerkstelligen. In het rapport worden de volgende aanbevelingen gedaan:

• Verbetering van de risicoanalyse, de inbedding van het integriteitsbeleid in de reguliere planning- en controlcyclus en de interne controlemaatregelen bij vastgoedtransacties.
• De inzet van preventieve maatregelen bij werving en selectie, de evaluatie van integer handelen bij functioneringsgesprekken en het organiseren van bewustwordingsactiviteiten en dilemmatrainingen.
• Actieve betrokkenheid van de Raad van Commissarissen bij het onderwerp integriteit.
• Vangnet bij dilemma’s en incidenten. Het stelsel van maatregelen dat woningcorporaties hebben getroffen om te reageren op (meldingen van) inbreuken op de integriteit, kan op een aantal aspecten verder worden verbeterd.

Bestuur
Hoewel ruim 87% van de corporaties aangeeft beleid te hebben geformuleerd ten aanzien van integer handelen en zeker 80% aandacht besteedt aan melding van misstanden (klokkenluidersregeling), blijkt tegelijkertijd dat verbeteringen mogelijk en wenselijk zijn. De aanbevelingen zijn door minister Van der Laan overgenomen en hebben met name betrekking op de bedrijfsvoering binnen de corporaties. Zoals in het rapport naar voren komt, is een toereikend wervings-en selectiebeleid een belangrijke schakel in het preventieve integriteitsbeleid. Hierdoor kunnen integriteitsschendingen in belangrijke mate worden verminderd. Daarnaast kunnen gerichte interne controlemaatregelen bij vastgoedtransacties, zoals onderzoek naar het waardeverloop ten opzichte van voorgaande en opvolgende transacties en de screening van zakelijke partners, ertoe bijdragen om integriteitsschendingen te voorkomen. Bovendien is het aanstellen van een vertrouwenspersoon van groot belang. Bij 31% van de corporaties blijkt er geen te zijn aangesteld. Uit de vragenlijst blijkt dat slechts 82% van de corporaties bekend is met het Meldpunt Integriteit bij het ministerie. De minister heeft aangegeven volgend jaar gericht onderzoek te willen verrichten bij alle corporaties op de aspecten die nog niet goed geregeld zijn.

Raad van Commissarissen
Uit de vragenlijst komt naar voren dat de Raden van Commissarissen over het algemeen positiever zijn over de kwaliteit van de verschillende onderdelen van het integriteitsbeleid dan het bestuur. Raden van Commissarissen vervullen een specifieke rol en verantwoordelijkheid bij het toezien op integriteit binnen de sector. Voor een goed functionerend corporatiestelsel is essentieel dat er sprake is van een professioneel intern toezicht.

Non respons
Een aantal besturen en Raden van Commissarissen heeft geen medewerking verleend aan het onderzoek. De respons ten aanzien van de vragenlijsten voor de besturen en de Raden van Commissarissen bedraagt respectievelijk 93% en 88%. De non respons van woningcorporaties wordt door de minister als belangrijke indicator opgenomen in de risicoanalyse die de VROM-Inspectie uitvoert.